Examining the Establishment of Retaliation (Qisas) in the Case of Coercion to Murder an Ancestor

Document Type : Original Article

Authors
Mohammad Jafar Sadeghpour 1
Fatemeh Elnaz yousefi 2
1 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Law, Shahrekord University, Chaharmahal and Bakhtiari, Iran; Mohammad.sadeghpour@sku.ac.ir.
2 Level 3 Scholar, Al-Zahraa Society, Qom, Iran; Fatemehelnaz.yousefi@gmail.com.
Abstract
According to jurisprudential fatwas and Article (419) of the Islamic Penal Code, in cases of intentional homicide, the implementation of qisas and direct involvement in it is the right of the victim’s heirs. However, in some instances of perpetrating a crime, doubts arise regarding the establishment of this right. One such case is when an heir coerces someone to murder their ancestor, and the coerced individual commits the murder. The source of ambiguity in establishing the right of qisas for the heir is that they themselves compelled the perpetrator to kill their ancestor and, in essence, provided the cause for the committed murder. Furthermore, the coercion implying the heir’s strong consent to the commission of the murder can be another reason for the forfeiture of their right to qisas. Nevertheless, the generality of the proofs for establishing the right of qisas for the heirs, as well as the non-impact of their consent on the forfeiture of this right, are among the reasons that strengthen the qisas of the coerced individual. In this paper, by gathering sources and data through a library-based approach, and with a descriptive-analytical perspective, the conclusion has been reached that the heir (mukrih - coercer) cannot, in the capacity of the holder of the right of qisas, exact qisas from the coerced individual in return for the murder of the ancestor, because their act of coercion forfeits the right of qisas.
Keywords
Coercion
Qisas
Consent
Heir
Ancestor
Heirs of the victim
ـ قرآن کریم.
1. ابن بابویه، علی بن حسین (1377ش). الخصال. (محمدباقر کمره‌ای، مترجم)، تهران: کتابچی.
2. ابن فهد حلی، جمال‌الدین (1407ق). المهذب البارع. قم: جامعه مدرسین.
3. اردبیلی، احمد بن محمد (1409ق). مجمع الفائده. قم: جامعه مدرسین مؤسسه نشر آثار اسلامی.
4. اصفهانی، شیخ محمدحسین (1418ق). حاشیه مکاسب، قم: محقق.
5. امامی، سید حسن (1373ش). حقوق مدنی. تهران: کتاب‌فروشی اسلامی.
6. بجنوردی، سید محمد (1372ش). قواعد فقهیه. تهران: میعاد.
7. تبریزی، جواد بن علی (1428ق). تنقیح مبانی الاحکام. قم: دار الصدیقه الشهیده3.
8. جوادی آملی، عبدالله (1363ق). خمس رسائل. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
9. حسینی شیرازی، سیدمحمد (بی‌تا). القصاص. قم: دارالقرآن.
10. حلّی، جعفر بن حسن(محقق)(1408ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: مؤسسه اسماعیلیان.
11. خویی، سید ابوالقاسم(1391ش). مبانی تکملة المنهاج. (علیرضا سعید، مترجم)، تهران: انتشارات خرسندی.
12. روحانی، سیدمحمدصادق (1414ق). فقه الصادق. قم: مؤسسه دارالکتاب.
13. زراعت، عباس (1379ش). شرح قانون مجازات اسلامی بخش قصاص. تهران: انتشارات ققنوس.
14. سبزواری، سید عبد الأعلی (1413ق). مهذّب الأحکام. قم: مؤسسه المنار.
15. سرخسی، محمد بن أحمد بن أبی سهل شمس الأئمة (1406ق). المبسوط. بیروت: دارالمعرفة.
16. الشربینی، محمد (1377ش). مغنی المحتاج. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
17. الشروانی، عبدالحمید (بی‌تا). حواشی شروانی. بیروت: داراحیائ التراث العربی.
18. شهید اول، محمدبن‌مکی(بی‌تا). القواعد و الفوائد. (مهدی صانعی، مترجم)، قم: مکتبه المفید.
19. شهید ثانی، زین‌الدین بن علی(1413ق). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام. قم: مؤسسه معارف اسلامیه.
20. شهیدی، مهدی (1368ش). سقوط تعهدات. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
21. الصدوق، ابوجعفر محمد (1413ق). من لایحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
22. طباطبایی، علی (1307ش). ریاض المسائل. بیروت: انتشارات مؤسسه آل البیت:.
23. عاملی، شیخ حر (1401ق). وسائل الشیعه. تهران: المکتبه الاسلامیه.
24. عاملی، محمد (بی‌تا). الدروس الشرعیه. قم: مؤسسه نشر اسلامی.
25. عاملی، محمد بن مکی (شهید اول) (بی­تا). ذکری الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت: .
26. علامه حلّی، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی (1413ق). قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه.
27. کاتوزیان، ناصر (1380ش). شفعه-وصیت-ارث. تهران: انتشارات دادگستری.
28. کاشانی، ابوبکر (1387ش). بدائع الصنائع. قم: مؤسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان.
29. کلینی، محمد بن یعقوب (1385ش). الکافی. (صادق حسن زاده، مترجم)، تهران: قائم آل محمد:.
30. گلدوزیان، ایرج (1386ش). بایسته‌های حقوق جزای عمومی. تهران: میزان.
31. مجلسی، محمدباقر (1392ش). بحارالأنوار. تهران: نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، مؤسسه انتشارات کتاب نشر.
32. مرعشی نجفی، سید شهاب‌الدین (1415ق). القصاص علی ضوء القرآن و السنة. قم: انتشارات کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
33. مسعودی، سید اسدالله (۱۳۷۸ش). شرح کتاب ارث. قم: انتشارات در راه حق.
34. مقدس اردبیلی، احمد بن محمد (1403ق). مجمع الفائده و البرهان فی شرح الاذهان. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین قم.
35. مکارم شیرازی، ناصر (1382ش). النکاح. قم: انتشارات امام علی بن ابی‌طالب7.
36. ــــــــ (1422ق). بحوث فقهیة هامة. قم: مدرسة الإمام علی بن أبی‌طالب7 .
37. میرمحمدصادقی، حسین (1387ش). جرایم علیه اشخاص. تهران: نشر میزان.
38. نجفی، محمدحسن (1398ش). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. تهران: انتشارات دارالکتب الاسلامیه.
39. یزدی، سید محمدکاظم(1370ش). حاشیه مکاسب. قم: اسماعیلیان.
 
مقالات
40. آقایی‌نیا، حسین؛ عالمی طامه، محمدمهدی (1390ش، تابستان). تأثیر رضایت پیشین مجنیٌ‌علیه در سقوط قصاص و دیه. فصلنامه حقوق اسلامی. 8 (29)، 131-111.
41. حاجی‌تبار، حسن؛ فلاح، امین (1396ش، بهار). حکم اکراه به قتل و مستندات آن در فقه امامیه و حقوق ایران. پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی. 13 (47)، 92-71.
42. محمودی، فیروز(1378ش، بهار). قاعده درء و تطبیق آن با تفسیر شک به نفع متهم در حقوق موضوعه. فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق. شماره9، 160-123.
43. قدسی، سید ابراهیم؛ پرستش، عبدالله (1399ش، زمستان). جایگاه فقهی حقوقی اکراه در جنایت علیه تمامیت جسمانی در حقوق کیفری ایران و فرانسه. پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، 17 (62)، 154-135.