Feasibility Study of Extending Arsh (Compensation) to Qualities and Conditions with a View to Consumer Rights

Document Type : Original Article

Authors
Mohammad Rasool Ahangaran 1
ruh ollah zarchi por 2
Mohammad Reza Falah Tafti 3
1 استاد ‌فقه ‌و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.
2 Researcher at Qom Seminary; Assistant Professor of Jurisprudence and Fundamentals of Law, Faculty of Humanities, Shahid Motahari University, Tehran, Iran.
3 Member of the Assembly of Experts, researcher at Qom Seminary, Qom, Iran.
Abstract
When a trader receives defective goods, alongside the right to terminate, the right to claim compensation (arsh) is established, and according to the well-known opinion among jurists, it is limited to cases of absence of the quality of soundness. The limitation of arsh to defective goods can be considered a devotional matter (Amre Taabbodi) based on narrations. The present writing, through descriptive-analytical examination of library scientific data, has concluded that arsh evidence can be extended to qualities of perfection and conditions through three paths. The first way is to create parity checking between the price portion and qualities and conditions; the second way is identifying arsh as one of the methods of harm prevention and reasoning through no-harm principle; and the third way is introducing arsh as rational. In common transactions among the rational, parts, qualities, and conditions of the sold item are of three types, some of which are against price, some against property, and some neither against price nor property, and arsh only applies in the second type. We believe that just as the rational are inclined toward the quality of soundness and pay money for it, they have the same foundation for qualities of perfection and valuable conditions, and in fact, the quality of soundness is also of the second type; therefore, arsh should not be limited to defective goods. Careful examination of arsh narrations also shows that these narrations confirm rational conduct rather than establishing it. Observing the laws of different countries, which act as a mirror reflecting global rational conduct, leaves no doubt about the rationality of arsh.
Keywords
Arsh
Extension of Arsh
Quality of Soundness
Qualities of Perfection
Financial Qualities and Conditions
قرآن کریم
1.    آخوند خراسانی، محمدکاظم. (1406ق). حاشیة المکاسب. چاپ اول. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
2.    اراکی، محمدعلی. (۱۴۱۴ق). الخیارات. چاپ اول. قم: مؤسسه در راه حق.
3.    اردبیلی، احمد. (۱۴۰۳ق). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان. چاپ اول. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
4.    اصفهانی، محمدحسین، (۱۴۱۸ق). حاشیة کتاب المکاسب. چاپ اول. قم: أنوار الهدی.
5.    امامی خوانساری، محمد. (بی‌تا). الحاشیة الثانیة علی المکاسب (بی‌جا)، (بی‌نا).
6.    انصاری، مرتضی. (۱۴۱۵ق). کتاب المکاسب. چاپ اول. قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
7.    بجنوردی، سید حسن. (۱۴۱۹ق). القواعدالفقهیه. چاپ اول. قم: الهادی.
8.    بهبهانی، وحید. (۱۳۱۰ق). رساله عملیه متاجر وحید بهبهانی(با تعلیقات میرزای شیرازی). چاپ اول. تهران: حاج شیخ رضا تاجر تهرانی.
9.    تبریزی، موسی. (۱۳۶۹ق). قاعدة الضرر، الید، التجاوز و الصحة. چاپ اول. قم: کتابفروشی کتبی نجفی.
10.         جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (۱۴۰۰ش). ترمینولوژی حقوق. چاپ سی و پنجم. تهران: انتشارات گنج دانش.
11.         جمعی از نویسندگان. (۱۳۷۴ش). تفسیری بر حقوق بیع بین‌المللی: کنوانسیون ۱۹۸۰وین. چاپ اول. (مترجم: مهراب داراب‌پور). تهران: انتشارات گنج دانش.
12.         توحیدی، محمدعلی. (بی‌تا). مصباح الفقاهة (تقریرات درس آیت‌الله سید ابوالقاسم خویی). «بی‌جا»، «بی‌نا».
13.         جمعی از پژوهشگران زیر نظر هاشمی شاهرودی. (۱۴۲۶ ق). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل‌بیت:. چاپ اول. قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی.
14.         جوادی آملی. عبدالله. (۱۳۹۰ش). جزوه درس خارج فقه(مبحث خیار عیب). (گردآورنده: روح‌الله زارچی پور). «بی‌جا». «بی‌نا».
15.         جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۹۶ش). کتاب الخیارات(تقریرات درس میرزا هاشم آملی). چاپ اول. قم: دار الإسرا.
16.         حر عاملی، محمد. (۱۴۰۹ق). وسائل الشیعة. چاپ اول. قم: مؤسسه آل‌البیت:.
17.         حسینی سیستانی، سید علی. (۱۴۱۴ق). قاعدة لاضرر و لا ضرار. چاپ اول. قم: دفتر آیة‌الله سیستانی.
18.         حسینی عاملی، سید جواد. (۱۴۱۹ق). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلاّمة. چاپ اول. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
19.         حسینی مراغی، سید میر عبدالفتاح. (۱۴۱۷ق). العناوین الفقهیة، چاپ اول. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
20.         خمینی، سید روح‌الله. (بی‌تا). تحریرالوسیلة. چاپ اول. قم: مؤسسه مطبوعات دارالعلم.
21.         ــــــ، ــــــــــ .(۱۴۲۱ق). کتاب البیع. چاپ اول. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
22.         خمینی، سید مصطفی. (۱۴۱۸ق). الخیارات. چاپ اول. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
23.         خویی، سید ابوالقاسم. (بی‌تا). المستند فی شرح العروة الوثقی(الاجاره)، (بی‌جا). (بی‌نا).
24.         ـــــ، ــــــــــــ . (۱۴۱۸ق). موسوعة الإمام الخوئی. چاپ اول. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی.
25.         رشتی، میرزا حبیب‌الله. (۱۴۰۷ق). فقه الإمامیة(قسم الخیارات)، (مقرر: سید محمدکاظم خلخالی). چاپ اول. قم: کتابفروشی داوری.
26.         زارچی‌پور، روح‌الله، (۱۳۹۴ش). اوامر ارشادی و نقش آن در استنباط احکام(پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد). تهران: دانشگاه شهید مطهری.
27.         سبحانی، جعفر. (۱۴۱۴ق). المختار فی أحکام الخیار. چاپ اول. قم: مؤسسه امام صادق‌.
28.         سبزواری، سید عبد الأعلی. (۱۴۱۳ق). مهذّب الأحکام. چاپ نوزدهم. قم: مؤسسه المنار.
29.         سلاّر دیلمی، حمزه. (۱۴۰۴ق). المراسم العلویة و الأحکام النبویه. چاپ اول. قم: منشورات الحرمین.
30.         سیفی مازندرانی، علی‌اکبر، (۱۴۲۵ق). مبانی الفقه الفعال فی القواعد الفقهیة الأساسیة. چاپ اول. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
31.         شهید ثانی، زین‌الدین. (۱۴۱۳ق). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام. چاپ اول. قم: مؤسسه المعارف الاسلامیه.
32.         شهید ثانی، زین‌الدین.(۱۴۲۹ق). الروضة البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیة. چاپ پنجم. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
33.         شیخ طوسی، محمد. (۱۴۱۰ق). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی. چاپ دوم. بیروت: دارالکتب العربی.
34.         شیخ مفید، محمد. (۱۴۱۳ق). المقنعة، چاپ اول. قم: کنگره جهانی هزاره شیخ مفید.
35.         صیمری، مفلح. (۱۴۲۰ق). غایة المرام فی شرح شرائع الإسلام. چاپ اول. بیروت: دارالهادی.
36.         طباطبایی قمّی، سید تقی. (۱۴۲۳ق). الأنوار البهیة فی القواعد الفقهیه. چاپ اول. قم: انتشارات محلاتی.
37.         طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم. (۱۴۰۹ق). العروة الوثقی. چاپ دوم. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
38.         ــــــــــــــ، ـــــــــــــــ . (۱۴۲۸ق). العروة الوثقی مع التعلیقات. چاپ اول. قم: مدرسه امام علی بن ابی‌طالب7.
39.         ــــــــــــــ، ـــــــــــــــ . (۱۴۲۱ ق). حاشیة المکاسب. چاپ دوم. قم: مؤسسه اسماعیلیان.
40.         عراقی، آقا ضیاءالدین؛ کزازی، علی. (۱۴۱۴ق). شرح تبصرة المتعلمین. چاپ اول. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
41.         علامه حلّی، حسن. (۱۴۱۳ق). مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة. (چاپ دوم). قم: دفتر انتشارات اسلامی.
42.         ــــــــــ، ــــ . (۱۴۱۰ق). إرشاد الأذهان إلی أحکام الإیمان. چاپ اول. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
43.         ــــــــــ، ــــ . (۱۴۱۴ق). تذکرة الفقهاء. چاپ اول. قم: مؤسسه آل‌البیت:.
44.         علیدوست، ابوالقاسم. (۱۳۹۲ش). جزوه درس خارج فقه(مبحث غش)، (گردآورنده: روح‌الله زارچی پور). (بی‌جا). (بی‌نا).
45.         ـــــــــ، ــــــــ (۱۳۹۵ش). فقه و حقوق قراردادها (ادله عام روایی). چاپ دوم. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
46.         فراهیدی، خلیل بن احمد. (۱۴۱۰ق). کتاب العین. چاپ دوم. قم: نشر هجرت.
47.         فیومی، احمد. (بی‌تا). المصباح المنیر. چاپ اول. قم: دارالرضی.
48.         قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان ایران، مصوب ۱۳۸۸ مجلس شورای اسلامی.
49.         قانون مدنی ایران، مصوب ۱۳۰۷ با اصلاحات و الحاقات بعدی، مجلس
50.         کاشف الغطاء، علی. (۱۴۲۲ق). شرح خیارات اللمعة، چاپ اول. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
51.         کاشف الغطاء، محمدحسین. (۱۳۵۹ق). تحریر المجلة. چاپ اول. نجف: المکتبة المرتضویة.
52.         لجنة الفقه المعاصر. (۱۳۹۸ش). الفائق فی الاصول، چاپ پنجم. قم: مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه قم.
53.         مامقانی، ملا عبدالله. (۱۳۵۰ق). نهایة المقال فی تکملة غایة الآمال. چاپ اول. قم: مجمع الذخائر الإسلامیة.
54.         محقق کرکی، علی. (۱۴۱۴ق). جامع المقاصد، (ج4). چاپ اول. قم: مؤسسه آل‌البیت:.
55.         محقق داماد، سید مصطفی. (۱۳۹۰ش). نظریه عمومی شروط و التزامات در حقوق اسلامی. (چاپ دوم). تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
56.         مصطفوی، سید محمدکاظم. (۱۴۲۱ق). مائة قاعدة فقهیة. چاپ چهارم. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
57.         ــــــــ، ــــــــــــــ . (۱۴۲۳ق). فقه المعاملات. چاپ اول. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
58.         مغنیه، محمدجواد. (۱۴۲۱ق). فقه الإمام الصادق‌، چاپ دوم. قم: مؤسسه انصاریان.
59.         نائینی، میرزا محمدحسین. (۱۳۷۳ق). منیة الطالب فی حاشیة المکاسب. چاپ اول. قم: المکتبة المحمدیة.
62. نجفی، محمدحسن. (۱۴۰۴ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. چاپ هفتم. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

مقالات

1.      حبیبا، سعید؛ وکیلی مقدم، محمدحسین. (۱۳۸۹ش). «بررسی شرایط و زمینه‌های تقلیل ثمن در کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا و حقوق ایران». مجله حقوق تطبیقی، دوره ۱. (شماره ۱). ۳۹-۶۹. DOI: 10.22059/JCL.2010.80785
2.      قنواتی، جلیل؛ مسعودیان، سید ذبیح‌الله. (۱۳۹۵ش). «تحلیل أرش بر مبنای ضمان معاوضی فروشنده نسبت به وصف سلامت کالا»، مجله فقه و مبانی حقوق اسلامی، سال چهل و نهم. (شماره دوم). ۲۹۶-۳۱۰. JJFIL. 017.62586 / DOI: 10.22059