A Critical Look at the Theory of Applying the Option of Condition in the Mortgage Contract
Document Type : Original Article
Authors
1
Professor of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology, Farabi Campus, University of Tehran, Qom, Iran.
2
PhD student in private law, Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Razavi Khorasan, Iran.
3
PhD Student in Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, University of Tehran (Farabi Faculty), Qom, Iran.
Abstract
The option condition (Khiyare Shart) is a type of right to terminate a binding contract for a specified period, which is formed based on the consent and will of one or both parties or a third party, as stipulated in Article 396 of the Civil Code. The application of the option condition is valid in many contracts, and most Imami jurists have accepted the permissibility of including the option condition in the mortgage contract. The Iranian Civil Code does not explicitly mention the possibility of including the option condition in the mortgage contract. However, based on Article 456 of the Civil Code, which refers to the application of the option condition in all contracts and only considers the three options of (Majles), animal, and delay in price (takhire Saman) as exclusive to sale, one can discover the positive view and response of the legislator to this issue. The outcome of the present study, which has been organized using a descriptive-analytical method, is that based on reasons such as the lack of legitimacy of the option condition in the mortgage contract, its contradiction with the nature of the mortgage contract, its contradiction with the imperative rule (Qanune Amereh), and the practice of rational people (Sireh 'oqala) not to include the option condition in the mortgage contract, one can rule that the application of the option condition in the mortgage contract is invalid.
Keywords
قرآن کریم.
1. آملی، میرزا محمدتقی(1380ق). مصباح الهدی فی شرح العروة الوثقی. تهران: نشر فردین.
2. ابن براج، قاضى عبدالعزیز(1406ق). المهذب. قم، دفتر انتشارات اسلامى.
3. ابن منظور، محمد بن مکرم(1414ق). لسان العرب. بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع ـ دار صادر.
4. اصفهانى، محمدتقى(1418). یک دوره فقه کامل فارسى. تهران: مؤسسه و انتشارات فراهانى.
5. اصفهانی، محمدحسین(1418ق). حاشیة الکتاب المکاسب. قم: انوار المهدی.
6. انصاری، مرتضی(1415ق). المکاسب. قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى.
7. باریکلو، علیرضا(1388ش). عقود معین 2 (عقود مشارکتی، توثیقی و غیرلازم)، تهران: انتشارات مجد،.
8. بحر العلوم، محمد(1403ق). بلغة الفقیه. تهران: منشورات مکتبة الصادق.
9. بحرانى، حسین(1405ق). الأنوار اللوامع فی شرح مفاتیح الشرائع. قم: مجمع البحوث العلمیة.
10. بیات، فرهاد؛ بیات، شیرین(1397ش). شرح جامع قانون مدنی. تهران: انتشارات ارشد.
11. تبریزی، جواد (1417ق). اسس الحدود و التعزیرات. قم: دار الصدیقه الشهیده.
12. ــــــــــــ (1428ق). تنقیح مبانی الاحکام فی شرح شرایع الاسلام، قم: دار الصدیقه الشهیده.
13. ـــــــــــ (1428ق). صراط النجاح. قم: دار الصدیقه الشهیده.
14. جرجانى، سید امیر(1404ق). تفسیر شاهى. تهران: انتشارات نوید.
15. جعفری لنگرودی، محمدجعفر(1378ش). مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش.
16. حکیم، محمدتقی(بیتا). الاصول العامه للفقه المقارن، قم: موسسه آل البیت.
17. حلّى، ابنادریس(1410ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى، قم: انتشارات اسلامى.
18. حلّى، حسن بن یوسف(1420ق). تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة، مشهد: مؤسسه آل البیت:.
19. ــــــــــــ (1413ق). قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام، قم: انتشارات اسلامی.
20. ــــــــــــ (1413ق). مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة، قم: انتشارات اسلامى.
21. حلّى، سید ابنطاووس(1415ق). الإقبال بالأعمال الحسنة. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
22. حلّى، مقداد بن عبدالله(1404ق). التنقیح الرائع لمختصر الشرائع. قم: انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى ـ ;.
23. حلّى، نجمالدین (1407ق). المعتبر فی شرح المختصر. قم: مؤسسه سید الشهداء7.
24. ــــــــــــ (1428ق). إیضاح ترددات الشرائع. قم: انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى ـ ;.
25. ــــــــــــ (1378ق). ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد. قم: موسسه اسماعلیان.
26. ـــــــــــ (1408ق). شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، قم: مؤسسه اسماعیلیان.
27. خمینی، سید روحالله (1421ق). کتاب البیع. تهران: موسسه نشر آثار امام خمینی;.
28. خویی، سید ابوالقاسم و میرزا جواد تبریزی (1427). فقه الاعذار الشریعه و المسائل طیبه من صراط النجاح. قم: دارالصدیقه الشهیده.
29. ــــــــــــ (1418ق). موسوعة الامام خویی. قم: احیاء الآثار الامام خویی.
30. راوندى، قطبالدین(1405ق)، فقه القرآن. قم: انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى.
31. سبزوارى، محمدباقر (1423ق). کفایة الأحکام. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
32. سبزواری، سید عبدالأعلی(1413ق). مهذّب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام. قم: مؤسسه المنار.
33. شریف مرتضى، على بن حسین(1405ق). رسائل الشریف المرتضى. قم: دار القرآن الکریم.
34. ـــــــــــــ (1415ق). الانتصار فی انفرادات الإمامیة، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
35. صاحب بن عباد، اسماعیل(بیتا). المحیط فی اللغه. بیروت: العالم الکتب.
36. طاهرى، حبیبالله(1418ق). حقوق مدنى. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
37. طباطبایى یزدى، سید محمدکاظم(1428ق). العروة الوثقى مع التعلیقات. قم: انتشارات مدرسه امام على بن ابى طالب7.
38. طباطبایی حائرى، سید على(1418ق). ریاض المسائل. قم: مؤسسه آل البیت:.
39. طبرسى، فضل بن حسن(1410ق). المؤتلف من المختلف بین أئمة. مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة.
40. طریحی، فخرالدین(1416ق). مجمع البحرین. تهران: کتابفروشی مرتضوی.
41. طوسى، محمد بن حسن(1387). المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
42. ـــــــــــــ (1407ق). الخلاف. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
43. عاملی کرکی، علی بن حسین(1414ق). جامع المقاصد فی شرح القواعد. قم: مؤسسه آل البیت:.
44. عاملی، زینالدین (1360ق). الروضة البهیة. تهران: علمیه اسلامیه.
45. ـــــــــــــ (1413ق). مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
46. عاملی، سید جواد بن محمد(1419ق). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلّامة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
47. فیروزآبادی، مجدالدین(بیتا). قاموس المحیط. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
48. فیومی، احمد(بیتا). المصباح المنیرفی غریب الشرح الکبیر للرافعی. قم: منشورات دار الرضی.
49. کریمی، مهدی؛ توکلی؛ علیاکبر(1396ش). احکام خیار شرط، تهران: انتشارات قانون یار.
50. مازندرانى، رشیدالدین محمد(1369ش). متشابه القرآن و مختلفه. قم: دار البیدار للنشر.
51. مازندرانى، محمد صالح(1382ش). شرح الکافی. تهران: المکتبة الإسلامیة.
52. محقق داماد، سید مصطفی (1393ش). شروط و التزامات در حقوق اسلامی، تهران: مرکز نشر اسلامی.
53. ـــــــــــــــ (1385ش). قواعد فقه بخش مدنی، تهران: نشر سمت.
54. مدنی کاشانی، رضا(1408ق). کتب الدیات، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
55. مراغى، عبدالفتاح(1417ق). العناوین الفقهیة، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
56. مفید، محمّد(1413ق). المقنعة. قم: کنگره جهانى هزاره شیخ مفید;.
57. مکارم شیرازی، ناصر(1411ق). القواعد الفقهیه، قم: مدرسه امام امیر المومنین7.
58. مکی عاملی، محمد بن جمال (1414ق). غایة المراد فی شرح نکت الارشاد. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
59. ـــــــــــــ (1419ق). ذکرى الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت:.
60. نائینی، میرزا محمدحسین(1418ق). منیة الطالب فی حاشیة المکاسب. قم: موسسه النشر الاسلامی.
61. نجفى، محمدحسن (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
62. نجفی گیلانى، میرزا حبیبالله (1407ق). فقه الإمامیة، قم: کتابفروشى داورى.
63. نراقی، ملا احمد(1417ق). عواید الایام فی بیان قواعد الاحکام. قم: دفتر تبلیغات اسلامی قم.
64. واسطى، زبیدى، سید محمد(1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع.
مقالات
65. باقری اصل، حیدر (1391ش). جریان خیار در عقود جایز. فصلنامه مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 3 (6)، ص27 ـ 44.
66. عباسی، محمود(1379ش). مجموعهمقالات حقوق پزشکی، انتشارات حقوقی، چاپ دوم، (مقاله دیوید مارشال، راهنمای حقوق پزشکی)
67. عزیزی ناصرآباد، نجمه؛ عسگری، علیرضا (1394). خیار شرط از دیدگاه شیخ انصاری و تطبیق بر حقوق مدنی ایران. مطالعات فقهی و فلسفی، 6 (21)، ص117 ـ 143.
68. عظیمی گرگانی، هادی (پاییز 1391). معناشناسی تنقیح مناط. مجله مطالعات اسلامی فقه و اصول، ش90، ص 153 ـ 127.
69. کرمی کلمتی، فرزاد؛ دادمرزی، سیدمهدی (شهریور 1400). بررسی فقهی ـ حقوقی مبانی عدم جریان خیار شرط در پارهای از عقود. پژوهشهای حقوقی، ش20 (46)، ص 138 ـ 113.
70. یزدانی و صابری، محمدمهدی و حسین (تابستان 1389). تعمیم حکم به استناد کشف علت از دیدگاه امام خمینی. مجله پژوهشهای فقهی، ش6 (2)، ص 146 ـ 121.
71. یزدانی، غلامرضا (خرداد 1399). صحت خیار شرط در وقف در فقه اسلامی. جستارهای فقهی و اصولی، سال ششم، ش18، ص 149 ـ 125.