فقه و اجتهاد

فقه و اجتهاد

استفاده از لباس های تنگ و چسبان به عنوان پوشش از منظر فقه امامیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 طلبه مجتمع آموزشی‌ ـ پژوهشی ائمه اطهار علیهم السلام؛ قم، ایران.
2 استاد مجتمع آموزشی ـ پژوهشی ائمه اطهارعلیهم السلام؛ قم، ایران.
چکیده
احکام پوشش یکی از احکام پرکاربرد و مهم در فقه است. مسئله مورد بررسی این نوشته این است که آیا پوشاندن بدن با لباس‌های تنگ و چسبان برای تحصیل ستر و پوشش واجب شرعی کفایت می‌کند یا اینکه باید حجم بدن نیز پوشانده شود؟ در شریعت اسلام، حجاب شرعی و پوشش مطلوب شارع، حاصل‌جمع چند قانون و حکم شرعی است و در صورتی می‌توان حکم به کفایت لباس تنگ و چسبان به عنوان پوشش شرعی نمود که تمام این الزامات شرعی رعایت شده باشد. در این نوشته دو الزام اولی پوشش یعنی ساتر بودن بدن برای مردان و زنان، و ستر زینت در زنان، و همچنین چهار عنوان ثانوی یعنی اعانه بر اثم، ترویج حرام، لباس شهرت و تشبیه به کفار بررسی و تبیین شده است که گرچه لباس‌های تنگ و چسبان ساتر بدن هستند و از این‌جهت پوشاندن حجم بدن لازم نیست؛ ولی ملاک ستر زینت در این لباس‌ها وجود ندارد. همچنین بر زنان و مردان لازم است در مواردی که پوشیدن لباس تنگ، موجب اشاعه حرام و ترغیب به آن محسوب شود و یا اینکه موجب اذلال و خواری شخص باشد و یا لباس شهرت محسوب شود و یا اینکه تشبیه به کفار به حساب آید، از پوشیدن آن خودداری نماید. بله، اگر لباس‌های تنگ و چسبان، خالی از مفاسد فوق باشند؛ مانند پوشیدن جوراب و یا آستینچه، انتخاب این لباس‌ها برای پوشش اشکالی ندارند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

قرآن کریم.
1.    ابن بابویه، محمد بن علی{صدوق}، (بی‌تا). من لایحضره الفقیه. (مصحح: علی اکبر غفاری) قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
2.    اصفهانی، محمد بن حسن {فاضل هندی) {1416 ق). کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام. قم: دفتر انتشارات وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
3.    انصاری، مرتضی}شیخ اعظم {(1415 ق). کتاب الطهارة. قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
4.    ایروانی، علی بن عبدالحسین نجفی (1406 ق). حاشیة المکاسب. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
5.    آخوند خراسانی، محمدکاظم (1431 ق). کفایه الاصول. قم: مؤسسة آل‌البیت: لإحیاء التراث.
6.    بهبهانی، محمدباقر بن محمد اکمل (1424ه ق). مصابیح الظلام. قم: موسسه علامه مجدد وحید بهبهانی.
7.    حر عاملی، محمد بن حسن (بی‌تا). وسائل‌الشیعه. (مصحح: عبدالرحیم ربانی شیرازی‏)، بیروت: الإسلامیة.
8.    حکیم، سید محسن طباطبایی (1416 ق). مستمسک العروه الوثقی. قم: مؤسسة دار التفسیر.
9.    حلّی، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی(علامه)(1381ق). رجال العلامة ـ خلاصة الأقوال. نجف: منشورات المطبعة الحیدریة.
10.              حلّی، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی(علامه)(1414ق). تذکرة الفقهاء. قم: موسسه آل‌البیت:.
11.              حلّی، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی(علامه)(بی‌تا). تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة. مشهد: موسسه آل‌البیت:.
12.              حلّی، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی(علامه)(1419ق). نهایة الإحکام فی معرفة الأحکام. قم: موسسه آل‌البیت:.
13.              خویی، سید ابوالقاسم موسوی (1418ق‌). ‌موسوعة الإمام الخویی. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخویی.
14.              خویی، سید ابوالقاسم موسوی (1372ش). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرجال. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخویی.
15.              خویی، سید ابوالقاسم موسوی (1417ق). مصباح الفقاهة. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخویی.
16.              خویی، سید ابوالقاسم موسوی (1418ق). التنقیح فی شرح العروة الوثقی. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخویی.
17.              سبزواری، محمدباقر بن مؤمن (1247ق). ذخیرة المعاد فی شرح الإرشاد. قم: موسسه آل‌البیت:.
18.              سیستانی، سید محمدرضا (1437ق). قبسات من علم الرجال. بیروت: دار المورخ العربی.
19.              سیستانی، سید علی(1422ق). المسائل المنتخبة. قم: دفتر حضرت آیة الله سیستانی.
20.              سیستانی، سید علی(1443ق). رساله جامع. مشهد: دفتر مرجع عالیقدر حاج سید علی حسینی سیستانی.
21.              شبیری زنجانی، سید موسی(بی‌تا). کتاب الصوم. قم: انتشارات مرکز فقهی امام محمدباقر7.
22.              شبیری زنجانی، سید موسی(1396ش). استفتائات. قم: دفتر حضرت آیت‌الله شبیری زنجانی انتشارات مرکز فقهی امام محمد باقر7.
23.              طوسی، أبوجعفر محمد بن حسن(1417ق). عدة الاصول. (محقق/ مصحح: محمدرضا انصاری)، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
24.              عاملی، زین‌الدین بن علی(شهید ثانی) (1402ق). روض‌الجنان فی شرح إرشاد الأذهان. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
25.              عاملی، علی بن حسین کرکی(محقق ثانی)(1409ق). رسائل المحقق الکرکی. (محقق: محمد حسون)، قم: کتابخانه آیت‌الله نجفی و دفتر انتشارات اسلامی.
26.              عاملی، محمد بن علی بن موسوی (1411 ق). مدارک الأحکام فی شرح عبادات شرائع الإسلام. (تحقیق: جمعی از پژوهشگران در موسسه آل‌البیت)، بیروت: موسسه آل‌البیت:.
27.              عاملی، محمد بن مکی (شهید اول) (1417 ق). الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة. قم: دفتر انتشارات وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
28.              عاملی، محمد بن مکی (شهید اول) (1419 ق). ذکری الشیعة فی أحکام الشریعة. (تحقیق: جمعی از پژوهشگران در موسسه آل‌البیت)، قم: موسسه آل‌البیت:.
29.              کلینی، محمد بن یعقوب (بی‌تا). الکافی. (مصحح: علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی)، تهران: چاپ الاسلامیه.
30.              مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (علامه) (بی‌تا). مرآةالعقول فی شرح أخبار آل الرسول. (محقق: هاشم رسولی)، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
31.              مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (علامه) (بی‌تا). بحارالانوار. (تحقیق: جمعی از محققان)، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
32.              محقق داماد، سید محمد (1416ق). کتاب الصلاة. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
33.              مکارم شیرازی، ناصر (1428ق). احکام بانوان. (تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان‌نژادی)، قم: انتشارات مدرسه امام علی بن ابی‌طالب7.
34.              مکارم شیرازی، ناصر (1429ق). رساله توضیح‌المسائل. قم: انتشارات مدرسه امام علی بن ابی‌طالب7.
35.              منتظری، ‌حسینعلی‌(بی‌تا). العروة الوثقی مع تعلیقات المنتظری. بی‌جا: بی‌نا.
36.              موسوی بجنوردی، سید حسنی(1377ش). القواعد الفقهیة، محقق: محمدحسین درایتی و مهدی مهریزی، قم: نشر الهادی.
37.              میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن(1417ق). غنائم الأیام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
38.              نجاشی، احمد بن علی(1365ق). رجال النجاشی. (محقق: سید موسی شبیری زنجانی)، قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم: مؤسسة النشر الإسلامی.
39.              نراقی، مولی احمد بن محمدمهدی (1415ق). مستند الشیعة فی أحکام الشریعة. (تحقیق: گروه پژوهش موسسه آل‌البیت)، قم: موسسه آل‌البیت:.
40.              نوری، حسین بن محمدتقی (بی‌تا). مستدرک ‌الوسائل و مستنبط المسائل، قم: مؤسسة آل‌البیت:.
41.              همدانی، آقارضا (1416ق). مصباح الفقیه. (مصحح: محمد باقری و نورعلی نوری و محمد میرزایی و سید نورالدین جعفریان)، قم: موسسه الجعفریه لاحیاء التراث و موسسه النشر الاسلامی.
42.              یزدی، سید محمدکاظم طباطبایی (1395ش). العروه الوثقی و التعلیقات علیها. قم: انتشارات سبطین.
43.              یزدی، سید محمدکاظم طباطبایی (1409ق‌). العروة الوثقی فیما تعم به البلوی، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
44.              یزدی، سید محمدکاظم طباطبایی (1419ق). العروة الوثقی فیما تعم به البلوی (المحشی)، محقق/ مصحح: احمد محسنی سبزواری، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
مقالات:
1. اکبرزاده نیاکی، زهرا، نعمتی چرمهینی، اعظم، تقی‌زاده بروجنی، ربابه، (فروردین 1401) بازشناسی مفهوم مد و طراحی لباس اسلامی در پوشش زنان. نشریه علمی زن و فرهنگ، 14، (51)، 87 ـ 97.
2. تنگستانی، محمدقاسم، ورمزیار، فائزه (زمستان 1402). مدلینگ زنان در نظام حقوقی ایران، پژوهش‌های حقوقی، 22، (56)، ۲۹۵ ـ ۳۳۴.
3. نمازی‌فر، حسین، سعادت، صالح (اسفند 1389). بررسی فقهی و حقوقی حجاب شرعی با رویکردی بر آرای امام خمینی، پژوهشنامه متین، 12، (49)، 124 ـ 100.