فقه و اجتهاد

فقه و اجتهاد

واکاوی فقهی حکم شهرت‌طلبی با تأکید بر اقدام جهت اینفلوئنسرشدن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق دانشگاه علوم اسلامی رضوی مشهد، خراسان رضوی، ایران.
2 دانشجوی دکتری دانشگاه علوم اسلامی رضوی مشهد، خراسان رضوی، ایران.
3 دانش پژوه سطح سه و استاد حوزه علمیه خراسان، خراسان رضوی، ایران.
چکیده
یکی از موضوعات مهم فقهی و اجتماعی در عصر حاضر، مقوله شهرت‌طلبی است. این پدیده که در گذشته در قالب مصادیق محدودتری در روایات اهل‌بیت: مورد توجه بوده است، اکنون با گسترش رسانه‌ها و فضای مجازی و به اقتضای عصر رسانه و فضای مجازی ابعاد گسترده‌تری یافته است. فعالیت‌های برخی افراد در فضای مجازی، مانند اینفلوئنسرها، به دلیل اهداف گوناگونی چون اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی، یکی از مصادیق بارز این موضوع است. به طور مشخص، اقدام جهت اینفلوئنسر شدن، مستلزم اقدامات شهرت‌طلبانه است که بررسی فقهی دقیق آن، نیازمند واکاوی فقهی حکم شهرت‌طلبی است. این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و داده‌های فضای مجازی، مفهوم شهرت را با تمرکز بر مصادیق نوظهور آن یعنی شهرت‌طلبی در فضای مجازی از منظر فقه اسلامی بررسی کرده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که شهرت‌طلبی، از جمله در قالب پوشش لباس خاص یا انجام رفتارهای جلب‌توجه‌کننده و شهرت‌ساز، ذاتاً حرام نیست؛ مگر آنکه به هتک حرمت یا وهن شأن مؤمن منجر شود؛ بنابراین، اقدام جهت اینفلوئنسر شدن از جهت عنوان شهرت‌طلبی، تنها در صورتی محکوم به حرمت شرعی است که مستلزم خوارشدن یا وهن شأن شخص یا مؤمنان دیگر شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ـ قرآن کریم.
1.   ابن غضائری، احمد (1380ش). الرجال لابن الغضائری. قم: انتشارات موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
2.   ازهری، محمد (1421ق). تهذیب اللغه. بیروت: انتشارات دار احیاء التراث العربی.
3.   اصفهانی، محمدحسین (1429ق). نهایة الدرایه فی شرح الکفایه. بیروت: انتشارات موسسه آل البیت:.
4.   تبریزی، جواد (1431ق). تنقیح مبانی العروة (الصلاة). قم: انتشارات دار الصدیقة الشهیدة.
5.   جوهری، اسماعیل (1403ق). الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه. بیروت: انتشارات دار العلم للملایین.
6.   حسینی عاملی، محمدجواد (1419ق). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة. قم: انتشارات موسسه النشر الاسلامی.
7.   خویی، ابوالقاسم موسوی (1372ش). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة. بی‌جا: بی‌نا.
8.   خویی، ابوالقاسم موسوی (1418ق). موسوعة الامام الخویی. قم: انتشارات موسسة احیاء الامام الخویی.
9.      راغب اصفهانی، حسین (1412ق). مفردات الفاظ القرآن. بیروت: انتشارات دار الشامیة.
10. سیفی مازندرانی، علی‌اکبر (1375ش). دلیل التحریر الوسیله (الستر و النظر). تهران: انتشارات موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
11. شیخ حر عاملی، محمد (1409ق). تفصیل وسائل الشریعه الی تحصیل مسائل الشریعه. قم: انتشارات موسسه آل البیت:.
12. نجفی، محمدحسن (بی‌تا). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام. بیروت: دار احیاءالتراث العربی.
13. صدر، محمدباقر (1418). دروس فی علم الاصول. قم: انتشارات موسسة النشر الاسلامی.
14. طباطبایی کربلایی، علی (1418ق). ریاض المسائل فی تحقیق الاحکام بالدلائل. قم: انتشارات موسسه آل البیت:.
15. طوسی، محمد (1417ق). العده فی اصول الفقه. قم: بی‌نا.
16. طوسی، محمد (1427ق). رجال الطوسی. قم: انتشارات موسسه النشر الاسلامی.
17. عراقی، ضیاءالدین (1417ق). نهایة الافکار. قم: انتشارات موسسة النشر الاسلامی.
18. علامه حلی، حسن (1402ق). رجال العلامه الحلی. قم: انتشارات الشریف الرضی.
19. فیاض، محمد اسحاق (بی‌تا). تعالیق مبسوطة علی العروة الوثقی. قم: انتشارات محلاتی.
20. کاشف الغطاء، جعفر (1420ق). شرح القواعد. نجف اشرف: انتشارات موسسه کاشف الغطاء الذخایر.
21. کاشف الغطاء، حسن (1422ق). انوار الفقاهة. نجف اشرف: انتشارات موسسه کاشف الغطاء العامة.
22. کلینی، محمد (1407ق). الکافی. تهران: انتشارات دار الکتب الاسلامیه.
23. مرتضی زبیدی، محمد (1414ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت: انتشارات دار الفکر.
24. مظفر، محمدرضا (1387ش). اصول الفقه. قم: انتشارات بوستان کتاب قم.
25. منتظری، حسینعلی (1415ق). دراسات فی المکاسب المحرمة. قم: نشر تفکر.
26. موسوی سبزواری، عبدالاعلی (1413ق). مهذب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام. قم: انتشارات السید عبدالاعلی السبزواری.
27. نائینی، محمدحسین (بی‌تا). اجود التقریرات. قم: انتشارات کتاب‌فروشی مصطفوی.
28. نجاشی، احمد (1365ش). رجال النجاشی. قم: انتشارات موسسه النشر الاسلامی.
29. نجفی، هادی (1387ش). الآراء الفقهیه. اصفهان: انتشارات مهر قائم.
30. نخعی، سارا، مهدی‌پور، مهدیه، کشاورز، عباس (1399ش) اینفلوئنسری در اینستا و رسانه‌های اجتماعی، تهران: دیباگران تهران.
31. نراقی، احمد (1415ق). مستند الشیعه فی احکام الشریعة. قم: انتشارات موسسة آل البیت:.
32. نوری، حسین (1408ق) خاتمة مستدرک الوسائل. بیروت: موسسة آل البیت:.
33. هاشمی شاهرودی و همکاران (1423ق). موسوعة الفقه الاسلامی طبقا لمذهب اهل البیت:. قم: انتشارات موسسة دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل‌بیت:.
34.  یزدی، محمدکاظم (1421ق). العروة الوثقی. قم: انتشارات موسسه النشر الاسلامی.
 
مقالات:
1. کربلائی پازکی، علی، نجفی پازوکی، فاطمه، حسن‌زاده، صالح (پاییز و زمستان1402). تضعیفات و توثیقات سهل بن زیاد در ترازوی داوری. حدیث‌پژوهی، 15(30)، 271 ـ 302.
پایان‌نامه:
1. جوادی، احسان (1400ش). مقایسه اصاله البرائه و احتیاط با اصل اباحه و حظر. (استاد راهنما: محمدرضا کاظمی گلرودی)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشکده الهیات، گروه فقه.
 
منابع اینترنتی:
1.    آستانه، مجتبی، سازمان امور مالیاتی...، سایت دیجیاتو، تاریخ دستیابی: 7/6/1403؛ B2n.ir/k0507
2.   شهیدی پور، محمدتقی، (1398ش)، حکم فقهی شهرت [جزوه درس خارج فقه]، قم: مدرسه حضرت آیت‌الله تبریزی، تاریخ دستیابی: 13/6/1403؛: https://B2n.ir/g04047.
3.   وبگاه مدرسه فقهی امام باقر7، (1395ش)، الامر فی توثیق سهلٍ، سهلٌ [ذکری48]؛ تاریخ دستیابی: 15/6/1403؛ https://mfeb.ir/home/zkrrejal48/.
4.   مددی، سید احمد، (1389ش)، تقریرات درس خارج فقه (تدوین کاظم دلیری)، تاریخ دستیابی: 15/6/1403؛، لینک دسترسی: https://B2n.ir/b97638
5.    مجلۀ کاپریلا، اینفلوئنسر چیست؟؛ تاریخ دستیابی: 7/6/1403؛ https://B2n.ir/n33359
6.      Oxford English Dictionary، Influencer؛ تاریخ دستیابی: 3/6/1404؛ https://B2n.ir/xw2163.
7.      BOSTOCK.B،USINESSINSIDER، SAUDI ARABIA IS ENLISTING INSTAGRAM TRAVEL INFLUENCERS TO HELP REPAIR ITS TATTERED REPUTATION؛ تاریخ دستیابی: 7/6/1403؛ https://B2n.ir/d76663