فقه و اجتهاد

فقه و اجتهاد

واکاوی فقهی ـ حقوقی تصویربرداری از جرم‌های مشهود و غیرمشهود

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته حوزه علمیه قم، قم، ایران.
چکیده
یکی از پرسش‌های فقهی در حوزة فقه اجتماعی، موضوع تصویربرداری از جرائم مشهود یا غیرمشهود است. این موضوع به‌ویژه در خصوص مسئله بدحجابی و بی‌حجابی، تخلّف خودروها، روزه‌خواری علنی و سایر تخلّفات شرعی و قانونی، در سال‌های اخیر بروز بیشتری پیدا کرده است. ازاین‌رو، از نظر فقهی و حقوقی این پرسش مطرح می‌شود که آیا شهروندان جامعه می‌توانند از جرم سایر اعضای جامعه تصویربرداری کنند؟ در این نوشتار با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، به تحلیل و بررسی این موضوع از جهت فقهی و حقوقی پرداخته شده است و باتوجه‌به امکان تطبیق عناوین گوناگون بر عمل تصویربرداری از جرم ـ از قبیل اشاعة فحشا، شکستن حریم مؤمن، ازبین‌بردن آبروی او، امر به معروف و نهی از منکر، دفاع از نفس در محاکم قضایی و... ـ  تطبیق هر یک از این عناوین بر سایر آنها مورد واکاوی قرار گرفته و اثبات شده است که تصویربرداری از جرم دیگران اگر مصداقی برای یکی از عناوین فوق باشد، حکم همان عنوان به آن سرایت می‌کند؛ امّا اگر مصداق برای چند عنوان باشد، احکام آنها با یکدیگر تزاحم می‌کنند و باید به مرجّحات باب تزاحم مراجعه کرد.
کلیدواژه‌ها

1. ایوان کیفی، محمدتقی بن عبدالرحیم، (بی‌تا)، هدایة المسترشدین فی شرح معالم‌الدین، قم: مؤسسة آل‌البیت: لإحیاء التراث.
2. اردبیلی، محمدعلی، (1392 ش)، حقوق جزای عمومی، تهران: انتشارات میزان، چاپ بیست و نهم.
3. پاینده، ابوالقاسم، (1382ش)، نهج الفصاحه، تهران: دنیای دانش.
4. حائری اصفهانی، محمدحسین بن عبدالرحیم، (1404ق)، الفصول الغرویة فی الأصول الفقهیة، قم: دار احیاء العلوم الاسلامیة.
5. حرّ عاملی، محمد ابن الحسن، (1416ق)، وسائل الشیعه، قم: آل‌البیت.
6. حلّی، جعفر بن حسن، معروف به «محقّق»، (1412ق)، نکت النهایة ـ النهایة و نکتها، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعة مدرّسین حوزة علمیّة قم.
7. خسروی، غلامرضا، (1374ش)، ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن، تهران: مرتضوی.
8. خویدکی، شرف‌الدین، (1388ش)، کاشف الأستار، تهران: کتاب‌فروشی اسلامیه.
9. دانش، حفیظ الله، (1392ش)، حقوق جزای عمومی، ج ۲، کابل: انتشارات سیرت.
10. صانعی، پرویز، (1377 ش)، حقوق جزای عمومی،  تهران: گنج دانش.
11. فراهیدی، خلیل بن احمد، (۱۴۰۹ق)، کتاب العین، چاپ مهدی مخزومی و ابراهیم سامرایی، قم: مؤسسه دار الحجرة.
12. قانون آیین دادرسی
13. قانون مجازات اسلامی
14. قرائتی، محسن، (1377ش)، گناه‌شناسی، تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
15. قریشی، سید علی‌اکبر، (1364ش)، قاموس قرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
16. قمّی، علی بن ابراهیم، (1404ق)، تفسیرقمّی، قم: دارالکتاب.
17. کلینی، محمد بن یعقوب، (1363ش)، الکافی، تهران: کتب الإسلامیه.
18. گرجی، ابوالقاسم،  (‌1385ش)، مقالات حقوقی، تهران: دانشگاه تهران.
19. مکارم شیرازی، ناصر، (1362ش)، تفسیر نمونه، قم: دار الکتب الاسلامیه.
20. میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن، (1430ق)، القوانین المحکمة فی الأصول/ طبع جدید، قم: احیاء الکتب الاسلامیة.
21. هاشمی شاهرودی، سید محمود، (1395-1392ش)، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل‌بیت:، قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل‌بیت:.