فقه و اجتهاد

فقه و اجتهاد

مشروعیت ولایت پدری صاحب اسپرم حاصل از «سلول‌های بنیادی» بر طفل متولد از تلقیح مصنوعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده پزشکی، گروه معارف اسلامی، ایران؛ تهران. ایران؛ دانشگاه علوم پزشکی ایران، مرکز توسعه پژوهش‌های بین رشته‌ای معارف اسلامی و علوم سلامت، تهران، ایران.
2 پژوهشگر گروه فقه پزشکی مرکز فقهی ائمه اطهار، قم، ایران.
چکیده
یکی از موضوعات مهم در حوزه درمان ناباروری با استفاده از اسپرم حاصل از سلول‌های بنیادین، جایگاه ولایت پدر با همه آثار آن، بر فرزندی است که از این روش به دنیا می‎آید. این پژوهش با روش تحلیلی و انتقادی و با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای، مشروعیت ولایت پدر را بر نوزاد حاصل از سلول‌های بنیادی مورد بررسی قرار داده است. با توجه به این مطلب که از نظر علمی ثابت شده منشأ ایجاد طفل از ناحیۀ مرد، اسپرم موجود در منی فرد بوده و عرف و لغت نیز ملاک را انتسابِ عرفی‌ ولد به صاحب نطفه می‌داند و همو به‌ عنوان ولی طفل تلقی می‌شود. البته، در این مقاله، دو فرض رابطۀ زوجیت بین صاحب سلول بنیادی که از آن اسپرم به دست آمده با صاحب تخمک و نیز عدم وجود رابطه زوجیت قابل تصویر است. در صورت اول، بر فرض پذیرش انتساب اسپرم به صاحب سلول بنیادی، الحاق نوزاد به وی از نظر شرعی فى‌‌حدّذاته، دارای اشکال نیست، و لذا ولایت او نیز بر نوزاد ثابت می‌شود. در صورت دوم نیز بر فرض پذیرش انتساب اسپرم به صاحب سلول بنیادی، عرفاً نوزاد ملحق به پدر تکوینی خود خواهد بود ولذا ولایت او بر طفل حاصل از سلول بنیادی نیز شرعاً ثابت خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

قرآن کریم.
1. ابن درید، محمد بن حسن(بی‌تا). جمهرة اللغة. بیروت.
2. ابن فارس بن زکریا، ابو الحسین احمد(1404ق). معجم مقائیس اللغه، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى.
3. ازهرى، محمد بن احمد(بی‌تا). تهذیب اللغة. بیروت.
4. امامی، اسدالله(1392). مطالعۀ تطبیقی نسب و تغییر جنسیت در حقوق ایران و فرانسه. تهران: نشر میزان.
5. انصارى، مرتضى (1415ق ب). رسالة فی المواریث. قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى.
6. ــــــــــــ (1415ق الف). کتاب المکاسب. قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى.
7. بجنوردی، میرزا حسن(1389ق). القواعد الفقهیه. نجف اشرف: مطبعة‏ الآداب.
8. بحرانى، یوسف بن احمد(1405ق). الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
9. جمعی از نویسندگان (1380ش). روش‌های نوین تولید مثل انسانی از دیدگاه فقه و حقوق (مجموعه مقالات). تهران: سمت.
10. جوهرى، اسماعیل بن حماد‌(‌1410ق). الصحاح ـ تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دار العلم للملایین.
11. حرّ عاملى، محمد بن حسن(1409ق). وسائل الشیعة. قم: مؤسسه آل البیت.
12. حسینى فیروزآبادى، محمد(1418ق). منتهى العنایة فی شرح الکفایة. قم.
13. حکیم، سید محسن طباطبایى(1410ق). منهاج الصالحین، بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
14. حلّى، نجم‌الدین جعفر بن حسن(1408ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: مؤسسه اسماعیلیان.
15. خمینى، سید روح‌الله(بی‌تا). تحریر الوسیلة. قم: مؤسسه مطبوعات دار العلم.
16. خویى، سید ابو القاسم(1410ق). منهاج الصالحین. قم: نشر مدینة العلم.
17. ــــــــــ (1416ق). صراط النجاة. قم: مکتب نشر المنتخب.
18. ــــــــــ (1418ق). موسوعة الامام الخوئی. قم: مؤسسة إحیاء الآثار الامام الخوئی.
19. راغب اصفهانى، حسین بن محمد(1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار العلم.
20. رضانیا معلم، محمدرضا (1383ش). باروری‌های پزشکی از دیدگاه فقه و حقوق. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
21. سیستانی، محمدرضا(1425ق). وسائل الإنجاب الصناعی. بیروت: دار المورخ العربی.
22. صدوق، محمّد بن على بن بابویه(1413ق). من لا یحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
23. طباطبایى حائرى، سید على بن محمد(1418ق). ریاض المسائل. قم: مؤسسه آل البیت:.
24. طباطبایى، سید محمدحسین (1417ق). المیزان فى تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
25. طبرسى، فضل بن حسن(1372ش). مجمع البیان فى تفسیر القرآن. تهران: انتشارات ناصر خسرو.
26. طوسى، محمد بن حسن(1414ق). الأمالی. قم: دار الثقافة.
27. ظهیری، عباس(1387ش). معتمد تحریر الوسیلة للإمام الخمینی (المسائل المستحدثه)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
28. عاملى کرکى، على بن حسین(1414ق). جامع المقاصد فی شرح القواعد. قم: مؤسسه آل البیت:.
29. عاملى، زین‌الدین بن على(1410ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: کتابفروشى داورى.
30. فاضل لنکرانى، محمد(1421ق). تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة ـ النکاح. قم: مرکز فقهى ائمه اطهار:.
31. فراهیدى، خلیل بن احمد‌(1410ق‌). کتاب العین. قم: نشر هجرت‌.
32. فیومى، احمد بن محمد(بی‌تا). المصباح المنیر. قم.
33. کاشف‌الغطاء، حسن(1422ق)، أنوار الفقاهة. نجف اشرف: مؤسسة کاشف الغطاء العامة.
34. کلینی، محمد بن یعقوب(1407ق). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
35. گلپایگانى، سید محمدرضا(1409ق). مجمع المسائل. قم: دار القرآن الکریم.
36. مغنیه، محمدجواد(1421 ق). الفقه على المذاهب الخمسة. بیروت: دار التیار الجدید‌ ـ دار الجواد.
37. مؤمن قمی، محمد(1415ق). کلمات سدیدة. قم: نشر اسلامی.
38. نجفى، محمدحسن(بی‌تا). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
39. Takahashi K, Yamanaka S Induction of pluripotent stem cells from mouse embryonic and adult fibroblast cultures by defined factors. Cell. 126 (4) , 663-676. (2006 Aug).
40. Sujittra Khampang, Ph. D. In Ki Cho, Ph. D. ,a,c,d Kanchana Punyawai, Ph. D. ,a Brittany Gill, B. S. ,c,d Jacqueline N. Langmo, B. S. ,c,d Shivangi Nath, Ph. D. ,g Katherine W. Greeson, B. S. ,c,d Krista M. Symosko, B. S. ,c,d Kristen L. Fowler, M. S. ,c,d Siran Tian, B. S. ,a John P. Statz, B. S. ,f,h Alyse N. Steves, Ph. D. ,a,d Rangsun Parnpai, Ph. D. ,b Michael A. White, Ph. D. ,g Jon D. Hennebold, Ph. D. ,f,h Kyle E. Orwig, Ph. D. ,e Calvin R. Simerly, Ph. D. ,e Gerald Schatten, Ph. D. ,e and Charles A. Easley IV, Ph. D. a,c, Blastocyst development after fertilization with in vitro spermatids derived from nonhuman primate embryonic stem cells, Fertil Steril Sci® Vol. 2, No. 4, 2666-335X, 365-375. (November 2021)
41. Hui Yang, Linyu Shi, Bang-An Wang, Dan Liang, Cuiqing Zhong, Wei Liu, Yongzhan Nie, Jie Liu, Jing Zhao, Xiang Gao, Dangsheng Li, Guo-Liang Xu, and Jinsong Li, (April 27, 2012) Generation of Genetically Modified Mice by Oocyte Injection of Androgenetic Haploid Embryonic Stem Cells. Cell 149, 605–617. (April 27, 2012)