کاربرد سیاق در فقه القرآن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته مقطع خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم و پژوهشگر مرکز فقهی ائمه اطهار.

چکیده

بی‌شک کاربردهای متنوع سیاق در کلمات فقها، نقـش ایـن قاعـده در توسـعة اسـتنباط حـکم از آیات‌الاحکام را به روشنی اثبات می‌کند. مسأله اصلی این پژوهش نیز تبیین و ارزیابی جایگاه و کاربرد سیاق در فقه القرآن است. در این مقاله، نخست ماهیت و معنای سیاق بیان شده، سپس گونه‌های مختلف آن همچون سیاق کلمات، جمله‌ها و آیات بررسی شده است. اعتبار سیاق به عنوان مستند حکم شرعی، مشروط به پیوستگی و عدم فاصله، ارتباط صدوری، ارتباط موضوعی و... بوده و در صورت نبود آنها سیاق ثابت نمی‌شود و نمی‌توان آن را به عنوان یک قرینة متصل در تفسیر آیات الاحکام استفاده کرد. بر این اساس، حجیت و اعتبار قاعده سیاق، علاوه بر شرایط مورد نظر، مستند به ظواهر قرآن و سیره عقلا بوده و بازگشت آن به هماهنگی درونیِ سخنان فرد حکیم می‌باشد. در این نوشتار، با احراز شرایط و دلایل یاد شده، شماری از کاربردهای سیاق در آیات فقهی قرآن، از جمله استفادة ملازمه از سیاق، استیفای معانی و کشف مفاهیم مقصود، چگونگی تقسیم اموال‌میت‌ و موضوعیت حرج در وجوب تیمم نیز‌ بیان شده است.

کلیدواژه‌ها